Χρονοκαταφύγιο

---Δημοσίευση: 01/05/2026---

Περίληψη οπισθόφυλλου:

O αφηγητής συναντά τον Γκαουστίν, έναν περιπλανώμενο στον χρόνο ταξιδιώτη, που έχει αποσυνδέσει τη ζωή του από τη σύγχρονη πραγματικότητα και έχει δημιουργήσει την «κλινική για το παρελθόν». Πρόκειται για ένα ίδρυμα που προσφέρει μια πρωτότυπη θεραπεία για τους πάσχοντες από Αλτσχάιμερ: κάθε όροφος αναπαράγει λεπτομερώς μια δεκαετία του περασμένου αιώνα. Οι ασθενείς χάνουν την αίσθηση του παρόντος και του μέλλοντος και μεταφέρονται πίσω στον χρόνο, ξεκλειδώνουν και αναβιώνουν τις αναμνήσεις τους.

Ο Γκοσποντίνοφ με την υπέροχα αποσπασματική γραφή του αποδεικνύει, ξανά, ότι μπορεί να μας ξαφνιάζει και να μας κρατά σε εγρήγορση. Τι σημαίνει άνοια, τι είναι το γήρας, πώς επιλέγει κανείς τον κόσμο που θα ζήσει αλλά και τι θα κρατήσει από τον εαυτό του πριν πεθάνει, τι σημαίνει Δύση και τι Ανατολή, πόσο απέχει το έθνος από τη μύγα; Τι είναι ο θάνατος; Συνδυάζοντας την ειρωνεία και τη νοσταλγία, και εναλλάσσοντας διαφορετικά είδη γραφής ο συγγραφέας διερευνά το τέρας του παρελθόντος και πώς αυτό επηρεάζει μια ζωή με αβέβαιο μέλλον.

Η άποψή μου:

(γράφει η Ρούλα Κεφάκη)

Στο «Χρονοκαταφύγιο» του Βούλγαρου συγγραφέα Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος, εγκαινιάζεται μια νέα θεραπεία για τους ασθενείς με Αλτσχάιμερ: κλινικές για το παρελθόν, όπου σε κάθε δωμάτιο και κάθε όροφο αναπαρίστανται πιστά οι παλαιότερες δεκαετίες μέχρι και την τελευταία λεπτομέρεια, και οι ασθενείς μπορούν πλέον να ζουν εκεί, στην οικειότητα και την ασφάλεια που το παρελθόν τούς παρέχει. Τι γίνεται όμως όταν η κλίμακα αυτού του πειράματος γιγαντώνεται και αρχίζει να καταπίνει ολόκληρες χώρες;

Στα θετικά, η πρωτότυπη ιδέα των χρονοκαταφυγίων στο πρώτο κομμάτι του βιβλίου, αυτό που ασχολείται με τους ασθενείς και τις κλινικές, ιδιαίτερα τρυφερό και συγκινητικό. Η μελαγχολία και η νοσταλγία είναι διάχυτες στο ύφος και τη γραφή του Γκοσποντίνοφ. Πολλά αποσπάσματα με σκέψεις, αποφθέγματα, συμπεράσματα, σαν προσωπικές σημειώσεις, ημερολόγιο, εμπνεύσεις της στιγμής. Όμορφα λόγια, πολλά quotes να σημειώσει κανείς αναφορικά με τη μνήμη και τη λήθη, βέβαια κάπου χάναμε το plot και μέναμε στα vibes.

Στα αρνητικά, το άλλο κομμάτι του βιβλίου, το πείραμα που ξαφνικά εξαπλώνεται στις χώρες της Ευρώπης, δεν πείθει ιδιαίτερα ως (ας πούμε), μια πνευματική άσκηση κατά τη διάρκεια πανεπιστημιακής διάλεξης εννιά η ώρα το πρωί χωρίς καφέ, και όχι εργασία εξαμήνου. Έχει το ενδιαφέρον της, αλλά η προσέγγιση ήταν κάπως επιφανειακή και πολιτικά αφελής και διάτρητη με αποτέλεσμα να φαίνεται κοινωνικά αμελής. Κάποιοι σίγουρα περνούσαν καλύτερα τις προηγούμενες δεκαετίες, οι γυναίκες και οι ευάλωτες κοινωνικές ομάδες σίγουρα δεν θα πέταγαν τη σκούφια τους να γυρίσουν στο παρελθόν. Για να μην ανοίξει η συζήτηση για την ιατρική, την πρόσβαση στην εκπαίδευση και χίλια δυο άλλα.

Εν κατακλείδι, όμορφο μεν, αλλά όχι κάτι που θα συγκρατήσει στη μνήμη του ο αναγνώστης, πέραν της βασικής του ιδέας. Καλό απλά για να περάσετε ευχάριστα την ώρα σας...

Ιστοσελίδα: Πατήστε εδώ