Αφιέρωμα στον Μίκη Θεοδωράκη

---Δημοσίευση: 24/04/2026---

Εδώ κι αρκετό καιρό, θέλαμε να ετοιμάσουμε ένα μικρό αφιέρωμα στον αείμνηστο συνθέτη Μίκη Θεοδωράκη.

Η συντάκτρια των Βιβλιοσημείων, Βίκυ Σίμου, που τον γνώριζε επί προσωπικού επιπέδου, διαβάζει δύο βιβλία που τον αφορούν και γράφει την άποψή της...

Ο Μίκης (Μιχαήλ) Θεοδωράκης (Χίος, 29 Ιουλίου 1925 - Αθήνα, 2 Σεπτεμβρίου 2021) ήταν Έλληνας συνθέτης και πολιτικός, κρητικής και μικρασιατικής καταγωγής. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες μουσικοσυνθέτες και ως μία από τις επιδραστικότερες και σπουδαιότερες προσωπικότητες της Ελλάδας του 20ού αιώνα. Η ενασχόλησή του με την πολιτική και το εκεί αποτύπωμά του καταγράφεται σε σαφώς δευτερεύον επίπεδο σε σχέση με αυτό της μουσικής, διετέλεσε πάντως υπουργός και 5 φορές εκλεγμένος βουλευτής του Ελληνικού Κοινοβουλίου, μία φορά με την Ε.Δ.Α., δύο φορές με το Κ.Κ.Ε. και δύο ως ανεξάρτητος με το ψηφοδέλτιο της Ν.Δ. Κατά τις πρώτες δύο δεκαετίες του 21ου αιώνα και μέχρι τον θάνατό του, λογιζόταν ως ο μεγαλύτερος εν ζωή Έλληνας συνθέτης. (από το Wikipedia)

Ο Παγκόσμιος Μίκης Θεοδωράκης

εκδόσεις Άγκυρα

Το βιβλίο του Γιώργου Λογοθέτη είναι ένα συγκινητικό και τεκμηριωμένο πορτρέτο του Μίκη Θεοδωράκη. Αποδίδει, συνοπτικά, την καθολική διάσταση του έργου του, την πολιτική και κοινωνική δράση του, κυρίως στους δύσκολους καιρούς.

Ο αναγνώστης έχει την ευκαιρία να ξαναδεί τα πολλαπλά πρόσωπα του Παγκόσμιου-Μίκη Θεοδωράκη: τον Καλλιτέχνη, τον Αγωνιστή, τον Πολιτικό, αλλά κυρίως τον Άνθρωπο του Λαού. Ο συγγραφέας, που είχε στενή σχέση με τον συνθέτη, παραθέτει πλούσιο φωτογραφικό υλικό, προσωπικές αναμνήσεις και μαρτυρίες. Το πόνημα συνδυάζει την τεκμηρίωση με την τρυφερότητα, τον θαυμασμό με την κριτική απόσταση, προσφέροντας, τόσο σε όσους ήδη γνωρίζουν το έργο, όσο και σε νέους αναγνώστες, μια συνοπτική αλλά ολοκληρωμένη εικόνα του “Παγκόσμιου Μίκη Θεοδωράκη” και τη συμβολή του στην Ελληνική και Παγκόσμια Κουλτούρα.

Επίσης, πολύ σημαντικές είναι και οι παραπομπές του συγγραφέα σε live καταγραφές με τον Μίκη, σε διάφορες εκδηλώσεις, δίνοντας την ευκαιρία στους αναγνώστες για περισσότερη έρευνα με οπτικές εικόνες. Συνολικά, η έκδοση αποδεικνύεται ένας πολύτιμος φόρος τιμής σε μια από τις σπουδαιότερες μορφές της Σύγχρονης Ελλάδας και του Κόσμου Όλου.

Ταξίδι στον ωκεανό της Μουσικής και της Ιστορίας

εκδόσεις Ιανός

Το βιβλίο της Αναστασίας Βούλγαρη αποκαλύπτει με ολιστική προσέγγιση τη ζωή και του έργο του Μίκη Θεοδωράκη σε συγκεκριμένες και σοβαρές χρονικές περιόδους της πολιτικής Ιστορίας της Ελλάδας, όπως τη βίωσε, κυρίως ο ίδιος και πώς αυτό αποτέλεσε πνευματικό υλικό για τη δημιουργία σπουδαίων μουσικών έργων του με παγκόσμια απήχηση.

Η Αναστασία Βούλγαρη δείχνει βαθιά γνώση και σεβασμό για το έργο του Μίκη Θεοδωράκη, όπως προκύπτει, μετά από την μακροχρόνια μελέτη της στο “Κεφάλαιο Θεοδωράκης”. Αυτό της επιτρέπει να παρουσιάσει πολύπλευρα και με ισορροπία τον Δημιουργό, τον Πολίτη, τον Πολιτικό, τον Αγωνιστή και τελικά τον Οικουμενικό Μίκη Θεοδωράκη.

Η γραφή της Βούλγαρη είναι σοβαρή αλλά όχι αποστασιοποιημένη... στη ροή της διαφαίνεται μια ιδιαίτερη ζωντάνια με διακριτικό συναισθηματισμό, κάνοντας το βιβλίο προσιτό τόσο στον αναγνώστη, που ενδιαφέρεται περισσότερο για το χρονικό δημιουργίας των μουσικών έργων του Μίκη, όσο και στον αναγνώστη που ενδιαφέρεται για μαρτυρίες-εκφάνσεις της πρόσφατης πολιτικής Ιστορίας της Ελλάδας.

Και, φυσικά, πολύτιμο στοιχείο του βιβλίου αποτελεί ο Πρόλογος του Μίκη Θεοδωράκη, όπου εκφράζει τις σκέψεις του, τις ανησυχίες του για το μέλλον και μας αποκαλύπτει το “αποκορύφωμα” της φιλοσοφικής του ιδέας: την “Συμπαντική Αρμονία” και τον μόνο στόχο του ανθρώπου, που πρέπει να είναι, η τελική απελευθέρωση του σκεπτόμενου ανθρώπου από τις λαθεμένες επιλογές του που τον οδηγούν στη σκλαβιά και τους πολέμους.

©Βιβλιοσημεία - Βίκυ Σίμου

Read more »

Βιβλιοάποψη: "Αντί για passatempo..."

---Δημοσίευση: 28/10/2020---

Περίληψη οπισθόφυλλου:

Ας μη γελιόμαστε. Οι «συγγραφείς» δεν διεκδικούν τον τίτλο του λογοτέχνη. Δεν κάνουν λογοτεχνία. Τα περισσότερα από τα κείμενα του βιβλίου στην πραγματικότητα αποτελούν επιστολές που αντάλλασσαν μεταξύ τους στην πορεία του χρόνου για προσωπική τους τέρψη, ίσως και προς τέρψη κάποιων καλών τους φίλων. Αποτελούν προσωπικές τους εμπειρίες εμπλουτισμένες με δόκιμες επινοήσεις για να προσδώσουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον και να πετύχουν τον στόχο τους: να περιγράψουν χαρακτήρες και συμπεριφορές και να κριτικάρουν στιγμές του ιδιωτικού και δημόσιου βίου στα χρόνια από το ’50 και μέχρι την πρόσφατη μεγάλη κρίση. Τα περισσότερα ονόματα είναι φανταστικά, μα οι χαρακτήρες πραγματικοί, ζουν ανάμεσά μας και, μερικές φορές, μας κάνουν περήφανους. Συνήθως, όμως, μας πετάνε στα τάρταρα της ντροπής. Σε κάθε περίπτωση πρόκειται για φιγούρες γνήσια ελληνικές, που χαρακτηρίζουν απόλυτα τη φυλή μας, τις αδυναμίες της αλλά και τη δύναμή της. Οι λόγοι της έκδοσης ήταν δύο: Ο πρώτος, να μαζευτεί ένα ποσό -μικρό ή μεγαλύτερο- προκειμένου να βοηθηθεί η καταπληκτική προσπάθεια που κάνει ο «Ο Φάρος του Κόσμου» και ο πατήρ Αθηναγόρας. Ο δεύτερος, να δώσει την ευκαιρία στον αναγνώστη να περάσει ευχάριστα λίγο χρόνο, όταν δεν έχει τίποτα καλύτερο να κάνει. Αντί για πασατέμπο.

Η άποψή μου:

(γράφει η Χρύσα Παναγοπούλου)

Οι μνήμες πιέζουν. Πόσες φορές σκεφτήκαμε να τις βγάλουμε από μέσα μας; Να απαλλαγούμε από αυτές και ίσως να κάνουμε λίγο χώρο για άλλα σπουδαία πράγματα. Μεταξύ σοβαρού και αστείου, ευτράπελα, καταστάσεις κωμικοτραγικές, κατά την ανάγνωση των οποίων διαφαίνεται μια νοσταλγία για τα χρόνια της αθωότητας. Οι δύο συγγραφείς -που δεν διεκδικούν κανένα ρόλο στο πάνθεον των συγγραφέων, ούτε καν τους απασχολεί το αν θα αποκαλούνται έτσι- μοιράζονται μαζί μας διασκεδαστικές ιστορίες για να περάσουμε την ώρα μας ευχάριστα αλλά κάποιοι από εμάς να προβληματιστούμε και να αναρωτηθούμε, γιατί άραγε είμαστε έτσι όπως είμαστε;

Ξεχώρισα τις ιστορίες του στρατού, σε μια δικτατορία που ο Έβρος αποτελούσε δυσμενής μετάθεση (δεν το ήξερα, αλλά τώρα τελευταία το ακούω όλο και πιο συχνά). Στον Έβρο πήγαιναν να υπηρετήσουν και να φυλάνε τα σύνορα άνθρωποι αντιφρονούντες ή πολιτικά στιγματισμένοι. Σαν ένας λεκές από σκουριά που ποτέ δεν φεύγει με το πέρασμα του χρόνου. Τι είδους λογική το υπαγορεύει αυτό δεν είναι του παρόντος να το αναλύσουμε, ωστόσο οι ιστορίες του στρατού είναι τόσο παραστατικά γραμμένες ώστε συμμετέχει κι ο αναγνώστης, σαν να είναι αναπόσπαστο μέρος τους.

Με λόγο απλό και καθημερινό με παρρησία και ευφράδεια διαβάσαμε τα "της γειτονιάς". Κάπου εκεί αρχές της δεκαετίας του ’50 πώς έβλεπαν οι μικροί μας ήρωες τον κόσμο. Τις σκέψεις τους, τα παιχνίδια στις γειτονιές, τις αντίπαλες «συμμορίες»... μια ολόκληρη ζωή, που όμως φαντάζει ξένη και αλλόκοτη σε κάποιον που έχει γεννηθεί από το 1995 και μετά. Εμένα πάντως με έκανε να κοιτάζω νοσταλγικά το παρελθόν. Τα παιδιά πιο αθώα, λιγότερο υποψιασμένα, είχαν τότε τους δικούς τους κώδικες επικοινωνίας και μια ανθρώπινη επαφή που σήμερα δεν υπάρχει πια.

Και οι κομμώτριες έχουν ψυχή... ενίοτε και βύσμα! Από όλα τα αναγνώσματα στον τομέα "εργασία" απόλαυσα το «Η κομμώτρια και ο υπουργός». Με τον ίδιο τρόπο, τον απλό και ξεκάθαρο, σε κάνει να χαμογελάσεις, όχι εις βάρος του νεαρού πρωταγωνιστή που αγωνιά για το μέλλον του, αλλά με την ίδια τη διαπλοκή. Με αυτήν την περίεργη τακτική χρόνων: της γνωριμίας, "ο γνωστός του γνωστού" και πάει λέγοντας... Από σαράντα κύματα πρέπει κάποιος να περάσει, προκειμένου να εξασκήσει το αναφαίρετο δικαίωμά του, αυτό της εργασίας. Ναι, γιατί η εργασία είναι δικαίωμα και είναι δικαίωμα για όλους, όχι μόνο γι'αυτούς που έχουν «γνωστούς», αν με εννοείτε...

Κι ας έρθουμε στο τελευταίο κομμάτι. Μια μακροσκελής επιστολή σε ένα φίλο είναι ο καλύτερος επίλογος. Τι γίνεται με την ιδιοσυγκρασία του Έλληνα; Τι πάει τόσο στραβά με αυτόν το λαό που έδωσε τα φώτα του πολιτισμού; Γιατί δεν μπορούμε να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων; Τι φρενάρει τα όνειρά μας; Το «Γιατί ρε γαμώτο;» είναι το πιο άρτιο και το πιο περιεκτικό κείμενο που έχω διαβάσει σχετικά με τη στάση ζωής μας, τις πεποιθήσεις και την νοοτροπία μας, μέσα από τα μάτια ενός «παλαίμαχου» Έλληνα.

Το βιβλίο δεν είναι μεγάλο σε όγκο. Έτσι, έκανα αυτό ακριβώς που λέει -διάβαζα ένα-δύο διηγήματα τον ελεύθερό μου χρόνο. Το θεωρούσα δε, ένα ευχάριστο διάλειμμα από άλλες αναγνώσεις. Τι μου άφησε τελικά όλο αυτό; Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, με γέμισε με μια περίεργη αισιοδοξία. Μέσα σε όλη αυτή την τρέλα των ημερών άρχισα να πιστεύω ότι ίσως υπάρχουν και άνθρωποι που νοιάζονται, ίσως μπορούν ακόμα να ευδοκιμήσουν δυνατές φιλίες, μπορεί να παραδειγματιστούμε από τα κακώς κείμενα, από τα λάθη μας, τα πάθη μας και να προχωρήσουμε μπροστά. Και φυσικά ως άνθρωπος, όχι ως αναγνώστρια δεν παράβλεψα το γεγονός ότι τα έσοδα του βιβλίου θα διατεθούν για φιλανθρωπικό σκοπό.

Στοιχεία βιβλίου:

Ιστοσελίδα: Πατήστε εδώ

Συγγραφείς: Λάκης Αποστολάκης & Τάκης Χρηστάκης

Σελίδες: 152 / Διαστάσεις: 14,5Χ21

Ημερ. έκδοσης: 1 Νοεμβρίου 2019

ISBN: 978-960-9547-77-2

Βιογραφικά των συγγραφέων:

Ο Λάκης (Αποστολάκης) και ο Τάκης (Χρηστάκης) είναι δύο Έλληνες της διπλανής πόρτας. Δεν είναι συγγραφείς. Είναι, μάλλον, αφελείς. Ζουν και εργάζονται (παρά την ηλικία τους) στη Θεσσαλονίκη. Ο πρώτος, είναι επιχειρηματίας ή καλύτερα δήθεν επιχειρηματίας. Ο δεύτερος είναι στέλεχος επιχειρήσεων ή, σωστότερα, δήθεν στέλεχος επιχειρήσεων. Το αστείο είναι ότι κάποτε, στο απώτερο παρελθόν, ο δεύτερος υπήρξε ανώτατο στέλεχος στην επιχείρηση του πρώτου. Μια επαγγελματική συνάντηση ειρωνική ή μάλλον εκρηκτική! Γι’αυτό και δεν κράτησε. Κράτησε, όμως, η φιλία.

Read more »